Nederland is zo ongeveer het laatste democratische land met zo een archaïsch instituut als de door de Kroon benoemde burgemeester. Dat is gewoon niet meer van deze tijd en daar moeten wij zo snel mogelijk vanaf. Daarvoor hadden wij vorige week de kans. Het ging hierbij om een principiële keuze. Wij vinden het zeer te betreuren dat door toedoen van onder andere de Eerste-Kamerfractie van GroenLinks dat voorlopig onmogelijk is gemaakt (…)
Het officiële standpunt van GroenLinks is op dit moment nog om de burgemeester door de gemeenteraad te laten verkiezen. Wij zouden graag een discussie hierover op gang gebracht zien, omdat wij dit na 15 jaar een achterhaald standpunt zijn gaan vinden. Het betuttelt de burger onnodig en het werkt achterkamertjespolitiek in de hand. Het is buitengewoon belangrijk om de burger meer bij de politiek te betrekken. De door de burgers rechtstreeks gekozen burgemeester kan ons inziens daaraan bijdragen.
Maar zelfs om het officiële standpunt van GroenLinks te bereiken, zou het nodig geweest zijn om de benoeming van de burgemeester door de Kroon uit de grondwet te halen. Dat was aan de orde in de Eerste Kamer op 22 maart jongstleden. Onze fractie heeft zich teveel laten leiden door wat er in de maanden daarna aan de orde zou komen in wet- en regelgeving. (…) Vanwege de te grote focus op wat nu niet aan de orde was – gesproken werd zelfs van een “dubbelbesluit” – heeft de fractie principieel een verkeerde keuze gemaakt. (...)

Bert Boer, fractievoorzitter GroenLinks Zaanstad
Romkje Mathkor, lid dagelijks bestuur GroenLinks Zaanstad.

Correspondentieadressen: Bert Boer, Jonge Arnoldusstraat 90, 1501 VW Zaandam, tel. 075 – 6147766, Romkje Mathkor, Tulpstraat 17, 1541 DA Koog a/d Zaan, tel. 075 - 6156087

Het is heel verstandig dat de opstellers van ‘Een ander Nederland’ juist niet voor één grote progressieve partij pleiten. Verschillen in traditie en cultuur, maar ook in inhoud en accent, moeten voor de kiezer juist herkenbaar blijven, zodat deze binnen zo’n samenwerkingsverband het relatieve gewicht van de deelnemende partijen kan bepalen.Ook in een ander opzicht verschilt deze oproep tot eenheid van eerdere. Die werden vrijwel altijd gedaan in een situatie waarin sommige van de beoogde partners op verlies stonden en andere op winst. Nu is er sprake van drie partijen die er alledrie goed voorstaan. Geen ervan hoeft uit nood naar samenwerking te streven. (…) Kortom, er is voor de linkse partijen alle reden om dit manifest serieus te nemen. Maar door Wouter Bos is het onmiddellijk in het vuilnisvat gestopt. Volgens hem doet de PvdA het in de verkiezingen beter zonder bondgenoten. Maar dat is geen antwoord op de vraag aan wat voor coalitie die partij dan deel wil nemen. Het antwoord is ook in ander opzicht onthullend. Bos pleit met VVD-fractievoorzitter Jozias van Aartsen al tijden voor terugkeer naar afschaffing van de evenredige vertegenwoordiging en herinvoering van het 19e-eeuwse districtenstelsel. Hij verwacht daarvan – overigens in strijd met de feiten – de vorming van één grote linkse en één grote rechtse partij. En ook dat die linkse partij dan de meerderheid kan krijgen. Bos wil dus geen linkse meerderheid langs democratische weg, zoals voorgesteld in het manifest, maar wel eentje die gefabriceerd wordt door geknoei aan het kiesstelsel teneinde de kiezer in zijn keuze zoveel mogelijk te beknotten.

Een argument dat weinig aan bod komt betreft de verandering van het ambtelijk apparaat onder een regime van een rechtstreeks gekozen burgemeester. We hebben in Nederland momenteel een ambtelijk apparaat dat gebaseerd is op professionaliteit en deskundigheid. Het is dienstbaar aan de politiek, maar leunt daarbij ook sterk op een eigen professionaliteit. Voor de continuïteit en zorgvuldigheid van het openbaar bestuur is dat een grote waarde. Maar die traditie komt onder druk te staan als dat apparaat onder een rechtstreeks gekozen politicus komt te staan. Die wil het apparaat naar zijn persoonlijk-politieke hand zetten, zoals dat in Amerika bijvoorbeeld ook gebeurt, waarin na elke verkiezing hele ambtelijke apparaten worden vervangen door de nieuwe zetbazen van de nieuwe leider. Zo’n vaart zal het in Nederland natuurlijk niet direct lopen, maar een langzame politisering van het ambtelijk apparaat zal onvermijdelijk zijn. Dat is geen goede ontwikkeling.

Nederland is immens veranderd de laatste halve eeuw. Nederlanders zijn ook enorm veranderd. Ze zijn van de kleinburgers van Europa de kosmopolieten geworden, van een natie van families Doorsnee met veel geraniums naar een ruimdenkende moderne gemeenschap. Die natie, dat volk wordt momenteel op de proef gesteld, waarbij 2002 dat proces in een stroomversnelling heeft gebracht. Nemen we afscheid van onze recente geschiedenis en snijden we Nederland naar een soort Amerikaans model, of zijn we in staat om te corrigeren , te verbeteren, te inspireren en recht te doen aan onze recente geschiedenis. Ik hoop natuurlijk het laatste, ik denk zelfs het laatste, maar dat lukt alleen als zoveel mogelijk mensen hun stem verheffen en zich bemoeien met de vraag in wat voor Nederland we eigenlijk willen wonen. In het Nederland van de nieuwe politiek of in het Nederland dat – met de nodige aanpassingen - de babyboomers op hun ouders hebben veroverd. Ik verzeker u dat is een wereld van verschil. Wie weet is het antwoord op die vraag een mooi onderwerp voor een volgende muziektheaterproductie van Eigenwijs.

De tekst van de lezing kunt u van deze website plukken door hierboven te klikken op journalist en vervolgens op lezingen. Bovenaan de lijst treft u dan de tekst van de lezing aan.
Als u meer wilt weten van Eigenwijs, klik dan hier. Voor meer informatie over de organiserende stichting Agenietenconvent kunt u hier klikken.


De Agenietenkapel in Gouda.

Citaat: Laat ons duidelijk zijn: wij bepleiten niet één progressieve partij. Of één lijst bij de komende Tweede Kamerverkiezingen. PvdA, SP en GroenLinks hebben een verschillende geschiedenis, een eigen profiel, werkwijze en partijcultuur die verschillende groepen kiezers aanspreken. Vaak zijn zij elkaars politieke concurrenten en soms zelfs elkaars opponenten. Over een aantal actuele politieke thema’s verschillen de drie partijen sterk van opvatting. Zoals de wijze waarop de Europese Unie verder vorm gegeven moet worden. PvdA en GroenLinks zijn voor de Europese grondwet, terwijl de SP er tegen is.

Maar ondanks deze verschillen hebben zij meer met elkaar gemeen dan met partijen als CDA en VVD. Dat geldt zeker ook voor de kiezers van PvdA, GroenLinks en SP, die desgevraagd de meeste verwantschap blijken te hebben met andere linkse partijen. Dat biedt een goede basis voor links om te werken aan een aansprekend, progressief alternatief voor het huidige kabinet.

De heer Rabbinge (PvdA): Mevrouw de voorzitter. Ik heb het voorrecht hier te mogen spreken namens de fracties van de Partij van de Arbeid, de Socialistische Partij en GroenLinks. (…) Het prangende punt is de uitbreiding van de werkingssfeer. Naar de opvatting van mijn fractie en van de fracties van de SP en GroenLinks is niet voldoende beargumenteerd waarom deze uitbreiding van de werkingssfeer nodig is. Integendeel, het verschuiven in de machtsverhouding in de richting van de kredietverschaffer of de pandnemer zou te billijken zijn geweest op het moment dat het alleen financiële instellingen betreft, maar nu het ook ondernemingen onderling betreft, is het iets wat onacceptabel is en niet onder dit wettelijk kader moet worden gebracht. De minister bleek niet bereid, het wetsvoorstel op dit punt aan te passen en beter in overeenstemming te brengen met wat elders in Europa gebeurt en ook conform de Europese richtlijn moet gebeuren. Om die reden zullen de fracties van de Partij van de Arbeid, de Socialistische Partij en GroenLinks tegen dit wetsvoorstel stemmen.

PvdA, GroenLinks, SP, ChristenUnie en SGP stemmen tegen de grondwetswijziging die nodig is voor een rechtstreeks gekozen burgemeester. Daarmee is er geen tweederde kamermeerderheid.
D66-minister Brinkhorst reageerde gisteren geschokt op de mededeling van de PvdA tegen de grondwetswijziging te zullen stemmen. ,,Ik ben van mijn stoel gevallen'', aldus de bewindsman. ,,De argumenten zijn schijnheilig, regentesk. De PvdA maakt zich hiermee tot een partij van het verleden.''
Volgens PvdA-fractievoorzitter in de senaat, Han Noten, hebben de uitgewerkte plannen van minister De Graaf voor de gekozen burgemeester te veel weg van een 'haastklus'. De fractie vreest dat invoering voor grote uitvoeringsproblemen bij gemeenten gaat zorgen. Een groot bezwaar is ook dat de gekozen burgemeester in de praktijk veel minder te zeggen krijgt over onderwerpen als veiligheid dan momenteel. Daarnaast is de rolverdeling tussen burgemeester en gemeenteraad niet duidelijk. ,,Er zijn in de fractie veel voorstanders van de gekozen burgemeester, maar niet in dit tempo. Dit is onverantwoord'', aldus Noten in het programma 'Buitenhof'.
SGP en ChristenUnie waren al principieel tegen de gekozen burgemeester. GroenLinks en SP lieten gisteren desgevraagd ook weten tegen de grondwetswijziging op 22 maart te zullen stemmen. Volgens GroenLinks- senator Platvoet wil zijn partij een burgemeester die door de gemeenteraad wordt gekozen. ,,Er moet op zijn minst eerst een debat komen over de rol en positie van de nieuwe burgemeester. Welke bevoegdheden krijgt hij?''
Ook de SP stemt tegen, zegt senator Van Raak. ,,Omdat we geen idee hebben wat we terugkrijgen voor de benoemde burgemeester. De spelregels van de democratie zijn dat we eerst een beeld moeten hebben wat we willen, voordat we grondwetten gaan wijzigen. Het kabinet draait dat nu om met de gekozen burgemeester. Daar zijn wij principieel op tegen.''