De bureaucratie huist in onze dagelijkse gewoonten. Mij werd dat pijnlijk duidelijk toen ik onlangs het kersverse Huis van de Toekomst bezocht, dat in Amsterdam Zuidoost vlak naast de Arena door grote bedrijven als Univeler, HP en Philips is neergezet. In dat Huis is ook een kantoor van de toekomst, waar ik door een alleraardigst jonge toekomstreisleidster werd rondgeleid. Zij vertelde een Groot Technologieverhaal met allerhande nieuwe computersnufjes. Maar de echte vernieuwing bleek pas toen zij een kantoortafel liet zien, die je omhoog en omlaag kon manoeuvreren. De lage stand was om te werken, de hoge stand om te vergaderen.
Vergaderen?, vroeg ik met gefronste wenkbrauwen.
Ja, zei zij, in het kantoor van de toekomst wordt staand vergaderd. Onderzoek heeft aangetoond dat mensen sneller ter zake komen als ze staand praten. “Staand” ouwehoeren ze minder, waardoor vergaderingen met de helft kunnen worden ingekort. Bovendien is het goed voor de conditie, want te weinig lichaamsbeweging is één van de grote problemen van de zittende klasse. Staand vergaderen is dus de beste methode om snel tot de kern van de zaak te komen. Je maakt allerhande omslachtig en bureaucratisch gedrag onmogelijk. Aldus mijn toekomstreisleidster.
Wat een eenvoud! Wat een vondst! Dit land wordt immers stukvergaderd door onderuitgezakte praatjesmakers (m/v). Teambesprekingen, stafvergaderingen, werkoverleg, uren en uren zitten we het allemaal uit. Laten we daarom gaan staan, zodat we aan het werk kunnen . Morgen invoeren, lijkt mij.
Maar dat gebeurt niet. Niemand zal het durven voor te stellen.
Want de bureaucraten, dat zijn we zelf.
En dat willen we graag zo houden.

Inderdaad, Leonard Ornstein (NRC 7 april) heeft gelijk met zijn verbazing over de herdenking van de paus in de Tweede Kamer. Had hij ook de moeite genomen om de agenda van de Eerste Kamer te raadplegen, dan had hij kunnen constateren dat ook daar Johannes-Paulus II afgelopen dinsdag werd herdacht. Minister-president Balkenende kwam er vertellen dat ‘wij’ hem ‘met groot respect’ herdenken. Dat groot respect kan bezwaarlijk zijn functie als bevriend staatshoofd van een apert ondemocratisch microstaatje gelden. Het zal uitsluitend zijn pausschap zijn waar de man dat grote respect van de premier mee heeft verdiend. Kamervoorzitter Timmerman-Buck had wel begrepen dat de scheiding van kerk en staat een pausherdenking in de Eerste Kamer tot een hachelijke kwestie kan maken en koos ervoor hem daarom maar een wereldleider te noemen. Gelukkig was Timmerman blijkens de Handelingen wel wat kritischer over zijn rol dan Balkenende. Zij noemde de tegenspraak die de paus opriep ten aanzien van de beschermwaardigheid van menselijk leven, de seksuele moraal en de rol van de vrouw in de kerk. Onze fractie had niet zo’n behoefte aan het openlijk herdenken in de volksvertegenwoordiging van wat Ornstein eufemistisch een omstreden icoon noemt. Wij willen best geloven dat de paus voor veel mensen van betekenis was, maar het herdenken van kerkelijke opperhoofden, omstreden of niet, past de volksvertegenwoordiging niet. Daarom was er in ieder geval toch één fractie in de Staten-Generaal die besloot tijdens die herdenking absent te zijn.

Vandaar dat wij – inderdaad: sinds jaar en dag – pleiten voor een hervorming van het democratisch systeem, waarin het primaat blijft bij het gekozen orgaan, dan wel zeggenschap direct in handen van de burgers wordt gelegd, bijvoorbeeld via referenda. Dat is een principiële keuze. Dat macht zich niet in enkele personen moet concentreren, maar open en toegankelijk moet zijn, is bovendien een heel houdbaar klassiek links thema. Wie personen voorop zet, maakt de democratie bijvoorbeeld makkelijker toegankelijker voor mensen die hun mediacampagnes kunnen financieren dan voor mensen die het louter van hun ideeën moeten hebben. Ook dat bewijst de praktijk van bestaande op personen gerichte stelsels, en wat is er mis om daar rekening mee te houden? Dat de media steeds meer invloed hebben op het politieke debat, hoeft toch niet te betekenen dat daarmee het politieke en bestuurlijke domein zich moet voegen naar de dynamiek van de media? Sterker, wie de democratie hoog acht, zou zich eerder de omgekeerde vraag moeten stellen: hoe beschermen wij onze democratie tegen de grilligheid van de media?