De heer Depla (PvdA:

Ik begon mijn verhaal met het herstel van vertrouwen. Een van die punten is het herstel van vertrouwen van professionals die het idee hebben een steeds groter deel van hun tijd niet aan het echte werk kwijt zijn, maar aan verantwoording. Dat speelt niet alleen in het onderwijs, maar op meer plekken. Mijn idee is dat het niet alleen gaat om het schrappen van regels. Het gaat ook om nadenken over het verkeer tussen manager en professional en burger en professional. Het gaat niet alleen om het schrappen van regels, maar de manier waarop wij dingen in de samenleving regelen. Wij leveren daaraan een bijdrage, niet alleen door regels op te stellen. Daardoor wordt het wantrouwen alsmaar gevoed en blijft het verantwoordingscircus in stand. Ik noem als voorbeeld de jeugdzorg. Wij debatteren er in de Kamer over dat er ergens iets vreselijks mis is gegaan. Vervolgens moet er nog meer geregistreerd worden. De mensen in de jeugdzorg durven straks echter niets meer te registreren, omdat zij bang zijn om erop aangesproken te worden. Dat soort mechanismen wil ik graag blootleggen in een of twee sectoren. Dat sluit aan bij het rapport. Het gaat om herstel van vertrouwen tussen professionals en hun managers en tussen professionals en de politiek.

Mevrouw Halsema (GroenLinks):

Ik wil het idee niet direct afbranden, zoals de collega's doen. Dat lijkt mij wat te snel gaan. Ik kan het bovendien ook niet, want ik meen letterlijk GroenLinkser Jos van der Lans terug te horen met zijn boek Ontregelen.

De heer Depla (PvdA):

Zeer inspirerend!

Mevrouw Halsema (GroenLinks):

Ik zou wel gek zijn om het eigen gedachtegoed overboord te zetten. Toch is mij niet helemaal duidelijk waar de heer Depla op doelt. Bij Jos van der Lans gaat het ook om kritiek op de bedrijfsmatige overheid van de afgelopen jaren. Die is met name onder paars vormgegeven. Die bedrijfsmatige overheid wordt bepaald niet teruggedrongen, ook niet door dit kabinet. Bij de commissie zijn ook voorstellen te zien, zoals het versterken van de financiële verantwoording door scholen, die weer leiden tot een groot aantal nieuwe regels. Ik vraag mij af welke richting de heer Depla uit wil als hij wederom meewerkt aan nieuwe regels die leiden tot belasting van uitvoerders.

De heer Depla (PvdA):

Ik heb in mijn voorstel het verhaal van uw partijgenoot gecombineerd met de reacties op het rapport van mensen uit het onderwijs. Het gaat mij erom dat het primaire proces leidend wordt bij de verantwoording. Dat is belangrijker dan de informatie die wij zo graag krijgen. Door daar de verantwoording op te richten dragen wij bij aan het wantrouwen. Als het parlement dat diepgravend zou onderzoeken, zouden wij wel eens belangrijke lessen kunnen trekken. Wij weten dan namelijk wellicht beter hoe het werkt en kunnen misschien ook eens over onze eigen schaduw heen springen. Ik zou graag zien dat daaraan een bijdrage wordt geleverd met een parlementair praktijkonderzoek.

Mevrouw Halsema (GroenLinks):

Wilt u daar een nieuwe commissie voor in het leven roepen of wilt u het bijvoorbeeld als een extra taak tijdelijk toedelen aan de onderwijscommissie? Of ziet u het als een uitbreiding van de opdracht van de commissie-Dijsselbloem?

De heer Depla (PvdA):

Mijn voorstel is niet bedoeld om het leven van deze mooie commissie te verlengen. Ik stel mij voor dat het onderzoeksbureau van de Kamer een onderzoeksopdracht formuleert, niet om het onderzoek uit te besteden, maar om het parlement zelf dit praktijkonderzoek goed uit te laten voeren. Je kunt het verbinden aan één vaste commissie, maar daarover ga ik graag later met u in gesprek. Ik leg dit voorstel nu zo neer, omdat ik iets wil doen voor al die professionals die gierend gek worden van al het wantrouwen.

Mevrouw Halsema (GroenLinks):

Ik ga hierover graag met u in gesprek.

De functionarissen die ons moeten beschermen, verzorgen of onderwijzen falen te vaak. Fatale voorbeelden zijn de martelmoord in Pernis, waarbij politiemensen op de stoep op versterking bleven wachten of de dood van het meisje Savanna. Minder dramatisch, maar veel grootschaliger is het mislukken van de hulp aan probleemgezinnen, het terugdringen van recidive of bij het keren van racistisch geweld, onlangs in Waspik.
Hoe kan het dat de 'professionals' en hun organisaties, van politieagent tot jeugdzorgwerker, van woningcorporatie tot gemeente, zo opzichtig niet doen wat er van hen verwacht wordt? Voormalig GroenLinks senator Jos van der Lans geeft in zijn boek Ontregelen daar een scherpe analyse van. De oplossingen liggen echter niet voor het grijpen.