Weet je, Jos, ik doe het opbouwwerk al vele jaren. Na enige jaren in het management werd ik doodongelukkig van de uitzichtloze stress, dus ben ik weer snel in de uitvoering gegaan. Elke keer weer word ik gemotiveerd door mensen, die oprecht bereid zijn om iets van hun flat, straat of buurtje te maken. Vervolgens bouw ik een netwerkje, een overleg of hoe dan ook een staketsel waarbinnen van alles kan gaan gebeuren. Dan zit je bij elkaar en ga je het sociale levensspel met elkaar spelen. Je maakt er iets moois van. En de meest ontroerende momenten in mijn werkzame leven zijn geweest en nog steeds, wanneer je dan samen met elkaar net zolang aan dat ene moment hebt gebouwd dat je weet dat je hét samen te pakken hebt. Datgene wat er onder elkaar toe doet, dat werkt in de buurt, dat energie geeft voor het vervolg. En wat hét dan is, dat weet ik niet te benoemen, maar al enige jaren is dat steeds weer waar ik naar toe werk, waarvan ik weet dat het werkt, dat moment waarvan ik overtuigd ben dat het eeuwigheidswaarde heeft, het moment waarop je heel even allemaal samen één bent en het volledig met elkaar eens bent.
(…) Afijn, dit is zo maar een eerste aanzet om tot de juiste vraagstelling voor de themamiddag te komen. (…) Kun je hier wat mee? Heb je er een beeld bij? Werkelijk, opbouwwerk is een prachtig vak en wij kunnen vaak hele mooie dingen doen met mensen in wijken. Laat ons dat doen!

Ik ben het helemaal eens met het schrijven over de bureaucratische zorgsector. Ik werk zelf als ambulant begeleider bij mensen met niet aangeboren hersenletsel. In de 15 uur die ik per week werk, had ik 4 jaar geleden 13 uur direct contact met de clienten. De overige 2 uur waren bedoeld voor rapportage en overdracht.
Tegenwoordig moet er zoveel geregistreerd worden, zoveel plannen op papier staan, doelen geformuleerd worden, herschreven worden etc. omdat bv. de zorgverzekeraars dat eisen. Mijn werk bestaat nu uit 4 uur direct cliëntcontact, en de overige 11 uur ben ik bezig met schriftelijk werk. Dit terwijl het aantal clienten ook nog is toegenomen. Per saldo heeft een client dus een klein stukje zorg over gehouden.
Bovendien moeten we ons inderdaad houden aan protocollen en richtlijnen, waardoor je soms voor belachelijke situaties komt te staan. Mijn collegaas en ikzelf hebben ooit om heel andere redenen voor dit vak gekozen! Het is frustrerend voor ons, maar voor de clienten, die afhankelijk zijn van onze zorg, is het nog schrijnender.


Jeanet Janssen

De ondernemingsraden van tien instellingen in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) komen in verzet tegen de toenemende bureaucratisering in de sector. De organisaties, waar in totaal zo'n 25.000 mensen werken, bedienen vrijwel heel Zuidwest-Nederland en een deel van Gelderland en Zuid- Holland.

'Het is genoeg geweest', zegt Jaak Schenk, sociaal-psychisch verpleegkundige en woordvoerder van de ondernemingsraden. 'De professionals in onze sector krijgen steeds minder ruimte om hun beroep uit te oefenen. We worden steeds meer afgerekend op procedures, en steeds minder op de kwaliteit van ons werk.'
Voorbeelden van ontsporing heeft Schenk genoeg. 'Ik moet bijvoorbeeld per dag minimaal vijf contacten met patiënten hebben, die elk minimaal veertig minuten moeten duren - dáár rekent het management mij op af, en niet op de inhoudelijke kwaliteit van die contacten. Toen ik in een TBS- instelling werkte, is een collega neergestoken door een TBS'er. In plaats van zich om die collega te bekommeren, gingen ze op de afdeling op zoek naar het protocollenboek.'
In de GGZ-sector hebben steeds minder managers een medische achtergrond, zodat leidinggevenden vaak niet op inhoudelijk niveau met hun personeel kunnen overleggen. Schenk: 'Er is bijvoorbeeld geen enkele manager die aan ons heeft gevraagd hoe de diagnose-behandelcombinaties het best konden worden ingevoerd.'
De tien ondernemingsraden gaan in oktober een symposium rond het thema bureaucratisering organiseren en een manifest opstellen. Het doel is om professionals binnen andere organisaties te mobiliseren. Hoe de acties er daarna concreet uit gaan zien, kan Schenk nog niet zeggen. 'In onze sector ga je nu eenmaal niet zo makkelijk in staking.'
De reacties uit de GGZ-sector zijn tot dusver overweldigend, zegt Schenk. 'Normaal gesproken krijg je als ondernemingsraad niet zo-veel respons van je achterban. Maar sinds we hiermee bezig zijn, stromen de e- mails binnen. Er zijn zoveel mensen in onze sector die zich in hun beroepseer aangetast voelen. De limiet is echt bereikt.'

De leden van de fractie van GroenLinks hebben met gevoel van aarzeling kennisgenomen van het voorliggende wetsvoorstel. Zij zien het wetsvoorstel als de uitkomst van een langdurig wetgevingsproces, waarin het parlement aanvankelijk wilde voorkomen dat de energiemarkt geheel geprivatiseerd zou worden. Grote politieke consensus ontstond over de opvatting dat dan tenminste het transportnetwerk in publieke handen zou moeten blijven, waardoor er een splitsing moest worden aangebracht tussen netwerkeigendom en netwerkbeheer aan de ene kant en energieleverantie en –productie aan de andere kant. De leden van de fractie van GroenLinks aarzelen echter omdat zij vrezen dat de geopolitieke omstandigheden en de ontwikkelingen in andere lidstaten van de Europese Unie vraagtekens doen plaatsen bij de praktische realiteitswaarde van dit theoretische uitgangspunt van deze wet. Wat in 2000 een reële optie was gezien de te verwachten ontwikkelingen in Europa lijkt anno 2006 minder voor de hand liggend juist gezien de ontwikkelingen zoals die zich met betrekking tot de energieproductie en – leverantie in Europa en daarbuiten hebben voltrokken. Kortom, geldt voor dit wetsdossier niet het spreekwoord: ‘beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald’?
Daar komt bij dat de leden van de fractie van GroenLinks zich afvragen of dit kabinet, dat met een beperkte missie voor een korte periode aan de slag is, moet willen tekenen voor zo’n vergaande en ingrijpend wetsvoorstel als thans voorligt. Terughoudendheid en zorgvuldigheid waren immers twee kernwoorden in de regeringsverklaring van het kabinet Balkenende III. Daarin gaf de regering aan het totstandbrengen van een ‘volwaardige en degelijke begroting’ als haar voornaamste verantwoordelijkheid te zien. Terughoudendheid zou vervolgens worden betracht bij het nemen van ingrijpende maatregelen, die in de samenleving als controversieel worden ervaren. Naar de mening van de leden van de fractie van GroenLinks zou dit kabinet in overeenstemming met zijn uitgangspunten handelen als zij de afronding van het voorliggende wetsvoorstel aan het komende kabinet zou overlaten.

De these van Janneke Noordman is een verslag van een uitstekend onderzoek naar de voorlichting over chemotherapie aan oudere kankerpatiënten. Zij heeft gewerkt met een vragenlijst voor patiënten en met observaties aan de hand van video-opnamen waarbij twee verschillende observatie-instrumenten werden gebruikt om de opnamen mee te coderen. Aan de constructie van de vragenlijst heeft Janneke Noordman aanzienlijk bijgedragen. Door het gebruik van deze twee methoden kon zij een vergelijking maken van de wensen van de patiënten ten aanzien van voorlichting over chemotherapie en de feitelijke voorlichting door verpleegkundigen tijdens het medische gesprek. Op die manier kon worden vastgesteld in hoeverre aan de wensen van de patiënten tijdens de gesprekken feitelijk werd tegemoet gekomen. Zo’n analysemethode is nog niet eerder toegepast in de literatuur over medische communicatie. Het verslag van het onderzoek zit goed in elkaar, het is een goed lopend en consistent verhaal. Er is een zorgvuldige methodische reflectie. De theoretische inbedding is adequaat. Een minpunt is de wat slordige schrijfstijl. Alles bij elkaar een origineel en degelijk werkstuk, dat naar de mening van de jury een waardevolle bijdrage levert aan het onderzoek naar communicatie in medische settings.