mei 2005
|
mei 30
|
NEE-derland
Als het aan de passanten van station-Diemen Zuid ligt, wordt het
een ‘NEE’ aanstaande woensdag. Vandaag bood ik vanaf 8.00 uur op dit
station samen met twee GroenLinks-leden van de afdeling Diemen alle
reizigers een flyer aan met daarin een oproep om woensdag ‘JA’ te gaan
stemmen. Nogal wat mensen hadden geen behoefte aan verdere argumenten: ik
stem tegen bromden ze, nors een andere kant uitkijkend. Voor hen was het
een uitgemaakte zaak, argumenteren was verder niet nodig. Opmerkelijk:
dat waren vrijwel zonder uitzondering mannen. Het Franse ‘NEE’ is voor
hen het overtuigende bewijs, want als die Fransen al niet willen, wat
hebben wij er dan nog aan?
Het spijt me oprecht, maar ik voorspel een overweldigend ‘NEE’ aanstaande
woensdag. Met een veel grotere meerderheid dan de Fransen. Ik denk boven
de 60 procent. Dat zal ongetwijfeld aanleiding geven tot diepe
kniebuigingen richting burgers (‘we moeten Europa beter gaan uitleggen’)
en scherpe kritiek op de JA-campagne (slechte regie, ongecoördineerd),
dan wel op de regering die een en ander ernstig onderschat heeft. Maar
hoewel dat allemaal waar is, geloof ik niet dat in dergelijke
verklaringen de hoofdoorzaak te vinden is van het succes van de NEE-
campagne.
Wat er in Nederland aan de hand is, is dat er een sterk anti-politiek
sentiment is, een breed verspreid wantrouwen tegen de bestuurlijk-
politieke elites, en dat zonder aanzien des persoons, dan wel partijen,
want ook ik, als machteloze, marginale GroenLinks-politicus die de
afgelopen decennia zelfs niet in de buurt van het pluche is gekomen,
word – zelfs in kringen van vrienden en bekenden – met gepast wantrouwen
tegemoet getreden. Wat je ook verder roept of beweert, vooraan in de
beoordeling staat toch altijd de gedachte dat je – als politicus – een
exponent van een verkeerd systeem bent. Die stemming is er al veel
langer, maar was tot de verkiezingen van 2002 redelijk onder de duim
gehouden. Maar sinds dat jaar kan het anti-politieke wantrouwen als een
brullend monster bij elke verkiezingen tot leven worden gewekt. De
verkiezingen gaan vooral over de vraag wie dit sentiment naar zich toe
kan trekken.
In het geval van de Europese Grondwet was dat dus eigenlijk al bij
voorbaat een gelopen koers. De nee-campagners hoefden eigenlijk niet
eens zo veel te doen. Ze moesten alleen dit sentiment uit haar
winterslaap zien te wekken. ‘Minder politiek’, noteerde de SP daarom
bijvoorbeeld onderaan haar affiches, wat voor een politieke partij toch
op zijn minst vreemd genoemd kan worden, maar in dit geval heel goed
doordacht was. Maar alle pogingen van de nee-stemmers om het beest te
laten brullen, dat gebeurde pas toen de bestuurlijk-politieke elites zich
met de zaak gingen benoemen. Toen was het pleit onmiddellijk beslist. Je
zag dat ook terug in de opiniecijfers: vanaf het moment dat de regering
op pad ging, groeide met de dag het aantal ‘Nee’-stemmers.
Een Nederlands ‘NEE’ tegen Europa van Nederland zal in Europa niet zoveel
zoden aan de dijk zetten, zeker niet nu ook de Fransen dwars zijn gaan
liggen. Het zal hooguit de internationale verbazing over de razendsnelle
omkering van ons polderland van kosmopolitisch gidsland naar
navelstaarderig angstland doen toenemen. Eenmaal over de grens zullen we
vaker dan al het geval was de vraag moeten beantwoorden: wat is er toch
met jullie aan de hand.
Europa zelf gaat gewoon verder. De Franse en Nederlandse ‘gevallen’
steken worden op termijn wel rechtgebreid, op een wijze zoals ook de
eerdere EG-verdragen als Maastricht en Nice tot stand zijn gekomen, als
echte speeltjes van de elites in de achterkamers van Europa waar geen
burger aan te pas komt. Dit Nederlandse en Franse ‘NEE’ is geen signaal
tot verandering, maar tot vertraging.
Ernstiger is natuurlijk de diepe vertrouwenscrisis die uit dit Nee
spreekt. Het slapende monster van de anti-politiek lijkt Nederland –
direct en indirect – in zijn greep te krijgen. Er wordt op geanticipeerd,
gespeculeerd, gecalculeerd. Meer en meer zal het onvoorspelbare monster
de politiek gaan beheersen. Zonder dat het zich overigens zal laten
temmen. Want alles wat daar tegenin gebracht wordt (bestuurlijke
vernieuwing, luisterende politici) lijkt het monster alleen maar sterker
te maken. Het is nooit goed, welke smakelijke hapjes het beest ook worden
toegeworpen. Uiteindelijk vreet hij elke politicus ‘in power’ een keer
met huid en haar op.
|
|
mei 24
|
IJzeren Rijn: onverwacht vervolg
Zoals te verwachten was heeft Arbitragecommissie snel uitspraak
gedaan inzake de onenigheid tussen België en Nederland over de kosten van
de reactivering van de IJzeren Rijn. In dit weblog is daar op
verschillende momenten uitvoerig over gerapporteerd.
Precies twee weken
nadat de Eerste Kamer in meerderheid akkoord is gegaan, werd vandaag de
uitspraak bekend. Op het ministerie van Verkeer en Waterstaat zal men
hartgrondig gevloekt hebben: Nederland moet namelijk onverwacht diep in
de buidel tasten, en honderden miljoenen extra gaan bijdragen aan de
reactivering van het traject van de IJzeren Rijn. Dat is slecht voor het
milieu, omdat België nu een stok heeft om Nederland te dwingen, en
nederland zal pogen de kosten zo laag mogelijk te houden, dus alle extra
inspanningen voor het milieu te minimaliseren. Dus nadat ze bij Verkeer
en Watrerstaat gevloekt hebben, hebben ze dat ook bij de milieufedratie
Limburg gedaan. Zij lieten meteen weten er alles aan doen om de schade voor natuur en milieu te beperken. Mijn steun
hebben ze.
|
|
mei 24
|
EK zet zich aan nieuwe zorgverzekeringsstelsel
De Eerste Kamer maakt zich nu al weken op om de Zorgverzekeringswet van
minister Hoogervorst te gaan behandelen. Dat is de kernwet die
marktwerking in de gezondheidszorg moet gaan introduceren. Het gaat
weliswaar om een pakket van zo'n tien wetten, maar deze wet vormt daarvan
de harde kern. De Kamer doet bij monde van de voorzitter van de commissie
Volksgezondheid, de onverwoestbare hannie van Leeuwen, heel gewichtig,
maar de coalitie sleept het er met wat toezeggingen gewoon doorheen. Het
enige waar misschioen wat beweging inzit is de invoeringstermijn.
Hoogervorst koerst af op 1 januari, eigenlijk is dat compleet
onverantwoord, en moet het hele pakket een jaar uitgesteld worden, zodat
iedereen er ook echt klaar voor is. Nu is het zo dat mensen feitelijk
helemaal niets kunnen kiezen en de zorgverzekeraars al blij zijn als ze
alle ziekenfondspatienten (nu verplicht verzekerd) een polis kunnen
aanbieden. Wij gaan in ieder geval ons uiterste best doen om de druk van
de ketel af te halen.
Inmiddels groeit overigens de onrust in het land
over de nieuwe wet. De huisartsen gaan nu voorop in het verzet. Dat is
prima, want het is echt gekkenwerk: vermoedelijk 85% van de Nederlandse
huishoudens zal volgend jaar via een zorgtoeslag (zeg maar een soort
huursubsidie voor de zorg) gecompenseerd gaan worden voor de toegenomen
kosten van de zorgverzekering. Dat ois een krankzinnige operatie. Zoals
er tientallen oneigenlijke logica's en nare afschuifmechanismen met dit
stelsel in de zorg zijn weg zullen vinden. Daar moet je niet eens aan
willen beginnen, en het ergste is: van Europa hoeft het helemaal niet,
want de Grondwettekst geeft expliciet aan dat sectoren als onderwijs en
geozndheidszorg buiten de marktwerking gehouden hoeven te worden. JA,
tegen Europa, NEEN tegen Hoogervorst.
 
Huisartsen vorden vandaag in Den Haag op het Plein bij het Binnenhof
actie tegen de plannen van
Hoogervorst.
|
|
mei 24
|
EK: Verdonk maakt mijnenveld van integratiebeleid
De Eerste Kamer debateerde vandaag met minister Verdonk over haar
integratiebeleid. Daar deugt wat GroenLinks betreft weinig van. Met een
stringentere inburgering is op zichzelf niets mis, maar het probleem is
dat Verdonk niets doet aan het klimaat waarin haar beleid een succes zou
moeten worden. Ze doet niks aan discriminatie op de arbeidsmarkt, niks aan
perspectieven voor jongeren, niets aan het weigeren van allochtone
jongeren in de vrijetijdscentra. Ze werkt, met andere woorden, louter aan een cultuur
van beschuldiging. En dat leidt weer tot
verharding, afzonderen, wrok, getergdheid. Kortom, Verdonk legt louter mijnen
op haar eigen weg. Zij zou pas echt een bestuurder zijn als ze er nu blijk van zou kunnen geven dat ze ook een andere toonm kan aanslaan, dat ze de ermancipatie hoog in het vaandel heeft staan. En dat heeft onze woordvoerder Sam Pormes vandaag haar
nog eens onder de neus gewreven. Zonder veel resultaat overigens. |
|
mei 21
|
GROEN! in België kijkt verwonderd naar Nederland
"Weet je hoe dat bij jullie gaat als jullie een probleem hebben?"
Geert van Istendael, auteur van Mijn Nederland, een somtijds
hilarisch boek over ons poldervolkje, keek mij indringend aan. "Nou
vertel eens', speelde ik zijn spelletje mee, want ik wist wat hij ging
zeggen. "Jullie gaan het onderzoeken. Er komt een commissie, een nota,
beleid, en als er ergens wat gaat bewegen is het probleem al weg. Dat is
Nederland."
 
'Mijn Nederland' is het nieuwste boek van Geert
van Istendael.
En zo ging het maar door. Ik zat met hem in een panel tijdens een
discussiemiddag van de Vlaamse zusterpartij van GroenLinks GROEN!
(voorheen Agalev) in het fantastische fraaie stadje Leuven. Er werd de hele
middag over van alles en nog wat gediscussieerd, maar ik was uitgenodigd
om met hem en Jos Geijsels, tot voor kort partijleider van de Vlaamse Groenen in
het parlement, over de veranderingen in Nederland te discussieren. Is er
een ander Nederland in de maak, bekrompen, onverdsraagzaam en in zichzelf
gekeerd, dat vroegen onze Vlaamse vrienden zich af.
Ik heb daar - eerlijk gezegd - nog geen defintief antwoord op. Nederland verandert, maar
Nederland lijkt mentaal op een flipperkast waarin van alles en nog wat
alle kanten opschiet, en zich de meest merkwaardige coalities voordoen. Kijk maar naar de discussie over Europa, waarin virned en vijand het ineens broederlijk eens kunnen zijn op basis van totaal verschillende sentimenten.
Hoe dat op termijn uitpakt valt niet te voorstellen, maar vast staat denk ik wel dat Nederland blijvend
verandert. De hegemoniale overheersing van prudent-progressieve gedachten
is ten einde, die keert nooit meer terug. Links zal zich sterk moeten herpakken, en uit een ander vaatje tappen, mij lijkt dat evident. Maar hoe het uit zal pakken, ik weet het
echt niet.
Maar het debat daarover in die oude collegezaal in Leuven was aardig,
niet in de laatste plaats door de scherpe waarnemingen van Geert van
Istendael, wiens boek echt een aanrader is. Anderhalf uur discusieerden
wij over Nederland en het verschil van ons land met het rommelige, en veel praktischer
ingestelde Vlaanderen. De zaal luisterde ademloos toe, vol aandacht en
zonder een onvertogen woord.
Na afloop sprak ik daar mijn verbazing over
uit. Zo'n luisterende zaal zou in Nederland onmogelijk zijn. Er staat
altijd wel iemand op die ook wat wil zeggen. "Ik weet het", zei Geert van
Istendael. "Ik geef veel lezingen hier in Vlaanderen, en als er dan na
afloop vragen worden gesteld, en er staat iemand op, weet ik zeker dat
het een Nederlander is. Dat klopt altijd. Daar kan je vergif op innemen."
 
 
Boven: het oude, prachtige, zwaar ghotische stadhuis
in het hartje van Leuven.
Onder: pauze tijdens de debatten van GROEN!
|
|
mei 10
|
IJzeren Rijn (8) - Voorlopig Slot
In Belgische regeringskringen zal men opgelucht
ademhalen. Nederland ondertekent het Verdrag dat een arbitrage mogelijk
maakt tussen ons land en zijn zuiderbuur over wie voor de extra kosten
van de reactivering en modernisering van het 'historisch tracé' van de
IJzeren Rijn moet opdraaien. De Eerste Kamer heeft daartoe, na een
maandenlange discussie, vandaag ingestemd met steun van de
regeringspartijen, de rest van de kamer was tegen. Dus nu kan eindelijk
de envelope open, waar de arbitragerechters hun uitspraak in opgeborgen
hebben. Want zij hadden hun werk er al opzitten, terwijl de Kamer er nog
een uitspraak over moest doen. Zo werkt dat kennelijk. Het beste zou zijn
als deze wijze heren besluiten dat alle partijen even veel moeten
betalen, want dat zou ze eindelijk dwingen om nu eens reeel te gaan
overleggen wat op de langere termijn nu de beste oplossing is. Die
rationele insteek is tot nu toe altijd afwezig geweest.
|
|
mei 1
|
Bouwstenen voor linkse samenwerking
Op 1 mei presenteerde het PvdA-Tweedekamerlid Diederik Samsom in het TV-programma Buitenhof een
verhelderende analyse van het stemgedrag van politieke partijen in de
Tweede Kamer. In een assenstelsel met op de x-as een links/rechts-
tegenstelling en op de y-as een confessioneel/niet-confessioneel polariteit
heeft hij het stemgedrag van de partijen geprojecteerd tijdens de laatste
drie kabinetten: Paars II, Balkenende I en Balkenende II. Daaruit blijkt
dat aan de rechterzijde de VVD en het CDA naar elkaar toe kruipen (en
steeds rechtser worden) en aan de linkerzijde de PvdA richting GroenLinks
en SP kruipt. Er ontstaat met andere woorden een politiek
tweestromenland, zoals de onderstaande illustraties duidelijk maken. Het
domste wat links dus zou kunnen doen, aldus Samsom, is zich niet
voorbereiden op de mogelijkheid van een linkse coalitie. Daarover discussieren en bouwstenen aandragen is precies
wat 'Een ander Nederland' wil bereiken.
Op de site van Een Ander Nederland hebben de initiatiefnemers de
eerste bouwstenen voor een progressief alternatief gepresenteerd: het
Motieboek. Van de 1004 moties die PvdA, GroenLinks en SP, al dan niet
gezamenlijk, vanaf mei 2003 hebben ingediend, is in maar liefst in 79%
van de gevallen door de linkse oppositie gezamenlijk opgetrokken. Deze
moties geven bij elkaar een mooi beeld waar linkse partijen zich de
laatste jaren mee bezig hebben gehouden. En welke richting de linkse
partijen op willen gaan. Ze geven zo een caleidoscopisch beeld van hoe
dat andere Nederland er uit kan zien. De moties zijn, met analyserende
inleidingen, opgenomen in het digitale motieboek op deze website.
Zie:
MOTIEBOEK. |
|
