JOS VAN DER LANS - WEBLOG / TWITTER

Tijdens mijn politieke carrière als Eerste Kamerlid (1999-2007) was ik een van de eerste politici die in 2004 een eigen - tamelijk primitief - weblog begon. Eerst vooral vanwege mijn politieke activiteiten/meningen, maar in de loop der tijd steeds meer over mijn publicaties en publieke optredens als journalist en publicist. Zo werd het weblog een etalage voor iedereen die op hoogte wilde blijven van mijn gepubliceerde artikelen en columns, van gebeurtenissen waar ik bij ben geweest, van observaties die ik doe, van meningen die in mij opwellen, of van andere persoonlijke wetenswaardigheden.

Het is geen dagboek, maar wel een soort maandboek geworden, waar ik zelf regelmatig in terug blader om nog even na te gaan hoe het ook al weer zat.

Reacties worden op prijs gesteld. Stuur een email naar: info©josvdlans.nl

weblog - juli 2023
Trailer CANON-podcast over Piet Willems
Deze aflevering gaat over Piet Willems, in de jaren zeventig, tachtig en negentig een legendarische opbouwwerker in Den Bosch.

Hoe een uit de Brabantse zandgronden afkomstige voormalige glasmenger, stofzuigerverkoper en magazijnbediende een hele volksbuurt op sleeptouw nam, de autoriteiten tartte en in zijn eentje officiele welzijnsinstellingen het nakijken gaf.


Column Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken, nr. 2 / 2023


Oude nieuwe vrijgestelden


In 1977 bracht de altijd dwarse socioloog Herman Vuijsje een boekje uit dat veel stof deed opwaaien: De nieuwe vrijgestelden. Vuijsje beschreef de opkomst van een nieuwe categorie professionals die waren vrijgesteld om zich naar eigen inzichten voor het heil van anderen in te zetten.
De aanduiding ‘vrijgestelden’ komt voor uit de arbeidersbeweging waarin het begin van de twintigste eeuw voormannen van arbeid werden ‘vrijgesteld’ om de belangen van de arbeiders te kunnen behartigen. Datzelfde deden, aldus Vuijsje, in de jaren zeventig welzijnswerkers: zij waren op kosten van de overheid vrijgesteld om de belangen van kwetsbaren te behartigen en hun lot te verbeteren. Zij waren de baas over hun eigen tijd en hadden zich immuun gemaakt voor kritiek. Een aanval op de beroepsgroep werd steevast gezien als een aanval op de doelgroep, die men kennelijk geen lotsverbetering gunde.

Ik moest daar aan denken toen ik in Het Parool de reactie van een in Amsterdam-Zuid vrijgevestigde kinder- en jeugdpsychiater las op een voorstel van wethouder Marjolein Moorman om het aantal aanbieders van specialistische jeugdzorg terug te brengen van 177 naar 40. Moorman wil alleen aanbieders toelaten die meer dan een miljoen aan omzet hebben. De meeste vrijgevestigde psychiaters halen dat niet.
Dat is niet per se rampzalig, want in Amsterdam-Zuid zijn er voldoende klanten (ouders) die het uurtarief van 150 à 175 euro kunnen betalen, maar door deze politieke manoeuvre zouden, aldus de kinderpsychiater, minder bedeelde depressieve kinderen van hulp verstoken blijven.
Het gaat hier even niet om de vraag of de maatregel van de wethouder een goede is. Het gaat mij om het type redenering waarmee een beroepsgroep haar cliënten onmiddellijk ten tonele voert als haar eigen positie (lees: inkomen) in het geding is. Elke verantwoordelijkheid voor beleidskeuzes wordt ontlopen.

Vuijsje wees 45 jaar geleden al op deze houding. Iedere politieke suggestie om prioriteiten te verschuiven, andere keuzes te maken, kreeg standaard als reactie dat zoiets alleen kon met extra geld, nooit werd overwogen om het eigen werk anders in te richten.
Feit is echter dat in het welvarende Amsterdam-Zuid de jeugdzorgconsumptie vele malen groter is dan in het aanmerkelijk minder rijke Amsterdam-Zuidoost. Niet toevallig zijn in Zuid ook veel meer zelfstandige psychiaters, psychologen en orthopedagogen gevestigd dan in de Bijlmer. Zouden de jongeren in Zuidoost echt zoveel minder problemen hebben? Tegelijkertijd lopen de uitgaven voor de jeugdzorg gierend uit de klauw. In 1989 kreeg 1 op de 27 kinderen te maken met jeugdzorg, anno 2023 is dat 1 op de 7. Is dat echt alleen een probleem van de politiek?

Deze laatste cijfers zijn afkomstig uit een historisch beleidsonderzoek, waarop begin maart 2023 jeugdzorgmedewerkster Sharon Stellaard promoveerde. Ze analyseerde drie wetgevingsoperaties en komt tot een deprimerende conclusie. De wetgeving draait in cirkeltjes rond. Elke nieuwe wet moet de problemen oplossen die door een vorige wet zijn veroorzaakt en als een boemerang op het werkveld zijn teruggeslagen. In plaats van beheersing van de kosten, lopen deze uit de hand. In plaats van zo licht, zo kort, zo dichtbij en zo tijdig mogelijk, groeit de gespecialiseerde hulp en zijn er wachtlijsten. In plaats van minder jeugdzorg, wordt het meer, meer, meer.
Stellaard spreekt van een ‘aanhoudende beleidstragiek’, waarbij geen lessen uit het verleden worden getrokken. De Tweede Kamer heeft inmiddels een motie aangenomen om dat voortaan wel te doen. Maar de beschuldigende vinger alleen naar de politiek wijzen is te gemakkelijk. Dat is precies wat de inmiddels ‘oude’ vrijgestelden nu al decennia doen. Zij spelen voor hun cliënten de onmisbare verlosser, maar tonen geen enkele verantwoordelijkheid voor het stelsel waarmee ze hun goed belegde boterham verdienen. Misschien moet Herman Vuijsje maar eens een vervolg schrijven.

Deze column verscheen in het Tijdschrift voor sociale vraagstukken, nr. 2/2023. Hier kan je de pdf downloaden.
Kies een periode: mei 2024
april 2024
maart 2024
februari 2024
januari 2024
december 2023
november 2023
oktober 2023
september 2023
augustus 2023
juli 2023
juni 2023
mei 2023
april 2023
maart 2023
februari 2023
januari 2023
december 2022
november 2022
oktober 2022
september 2022
augustus 2022
juli 2022
juni 2022
mei 2022
april 2022
maart 2022
februari 2022
januari 2022
december 2021
november 2021
oktober 2021
september 2021
augustus 2021
juli 2021
juni 2021
mei 2021
april 2021
maart 2021
februari 2021
januari 2021
december 2020
november 2020
oktober 2020
september 2020
augustus 2020
juli 2020
juni 2020
mei 2020
april 2020
maart 2020
februari 2020
januari 2020
december 2019
november 2019
oktober 2019
september 2019
augustus 2019
juli 2019
juni 2019
mei 2019
april 2019
maart 2019
februari 2019
januari 2019
december 2018
november 2018
oktober 2018
september 2018
augustus 2018
juli 2018
juni 2018
mei 2018
april 2018
maart 2018
februari 2018
januari 2018
december 2017
november 2017
oktober 2017
september 2017
augustus 2017
juli 2017
juni 2017
mei 2017
april 2017
maart 2017
februari 2017
januari 2017
december 2016
november 2016
oktober 2016
september 2016
augustus 2016
juli 2016
juni 2016
mei 2016
april 2016
maart 2016
februari 2016
januari 2016
december 2015
november 2015
oktober 2015
september 2015
augustus 2015
juli 2015
juni 2015
mei 2015
april 2015
maart 2015
februari 2015
januari 2015
december 2014
november 2014
oktober 2014
september 2014
augustus 2014
juli 2014
juni 2014
mei 2014
april 2014
maart 2014
februari 2014
januari 2014
december 2013
november 2013
oktober 2013
september 2013
augustus 2013
juli 2013
juni 2013
mei 2013
april 2013
maart 2013
februari 2013
januari 2013
december 2012
november 2012
oktober 2012
september 2012
augustus 2012
juli 2012
juni 2012
mei 2012
april 2012
maart 2012
februari 2012
januari 2012
december 2011
november 2011
oktober 2011
september 2011
augustus 2011
juli 2011
juni 2011
mei 2011
april 2011
maart 2011
februari 2011
januari 2011
december 2010
november 2010
oktober 2010
september 2010
augustus 2010
juli 2010
juni 2010
mei 2010
april 2010
maart 2010
februari 2010
januari 2010
december 2009
november 2009
oktober 2009
september 2009
augustus 2009
juli 2009
juni 2009
mei 2009
april 2009
maart 2009
februari 2009
januari 2009
december 2008
november 2008
oktober 2008
september 2008
augustus 2008
juli 2008
juni 2008
mei 2008
april 2008
maart 2008
februari 2008
januari 2008
december 2007
november 2007
oktober 2007
september 2007
augustus 2007
juli 2007
juni 2007
mei 2007
april 2007
maart 2007
februari 2007
januari 2007
december 2006
november 2006
oktober 2006
september 2006
augustus 2006
juli 2006
juni 2006
mei 2006
april 2006
maart 2006
februari 2006
januari 2006
december 2005
november 2005
oktober 2005
september 2005
augustus 2005
juli 2005
juni 2005
mei 2005
april 2005
maart 2005
februari 2005
januari 2005
december 2004
november 2004
oktober 2004
september 2004
augustus 2004